Bốn mùa anh và em (50)

Hồi hộp mãi, Cuối cùng, mình có trong tay đến 3 cuốn "Em làm ơn im đi, được không" để ở nhà 1 cuốn, trong xe 1 cuốn, ở cơ quan 1 cuốn để lúc nào có time là măm.

Raymond Carver, người Mỹ nổi tiếng là tác giả truyện ngắn xuất sắc thế kỷ 20. Phá vỡ những khuôn mẫu về truyện ngắn của các tác giả khác, tác phẩm của ông không bắt buộc phải có cốt truyện, không có kịch tính, nút thắt, mở nút. Truyện của ông đôi khi chỉ là một tình huống, một ngày dài, một trạng thái mơ hồ của nhân vật bất kỳ được ông miêu tả kỹ lưỡng, tinh tế, khác biệt. Sự khác biệt không có nghĩa là phải đẹp, phải cá tính làm người khác phải ngưỡng mộ. Nhân vật của RC trong tập "Em làm ơn im đi, được không?" đôi khi nhạt nhòa, ẩm ương, vớ vẩn, hành động chả có gì xuất sắc, thậm chí là vô nghĩa... nhưng dưới ngòi bút của nhà văn, đã trở thành những bức tranh độc đáo, những khoảnh khắc đáng chiêm nghiệm. Tập "Em làm ơn im đi được không?" gồm 22 truyện ngắn, truyện nào cũng hay , xin điểm qua những gì tôi thấy ấn tượng nhất.

Như truyện "Béo" chỉ là suy nghĩ, quan sát không đầu không cuối của một cô bồi bàn phải phục vụ một người béo, ăn nhiều và ăn tục. Có vẻ như việc bị béo không nằm trong nỗi lo của cô bồi bàn nên cùng với đồng nghiệp, cô  quan sát khách hàng béo với tia nhìn đầy mỉa mai. Đâu ngờ, cảm giác kinh tởm do khách hàng béo mang lại đã làm chính cô đã cảm thấy mình cũng đang có cuộc sống tệ không kém việc bị béo. Vấn đề đặt ra, nhãn quan trầm trọng hóa vấn đề, hoặc thích nhìn sự vật dưới góc chiếu xấu xí thay vì bao dung, con người đã làm cho cuộc sống của mình xấu xí theo.

Truyện "Họ đâu phải chồng em" chỉ loanh quanh những hành động dấm dớ của một anh chồng chuyên muốn nghe người khác nhận xét về vợ. Chị vợ làm trong quán cà phê và không có được thân hình chuẩn, không phải vì sức khỏe của vợ mà chỉ vì muốn nghe lời khen của người khác, anh chồng tự biến mình thành thằng hề. Điều đáng suy ngẫm ở đây là một số người luôn bắt lỗi người khác trong khi mình thì hành xử thật tệ mà không biết.

"Không ai nói gì" là truyện ngắn dài nhất tập sách, kể về một cậu bé giả vờ ốm để được ở nhà, để rồi tự mò đi câu cá.  Truyện nhiều thoại cộc lốc , chát chúa trên nền khung cảnh tự nhiên hiền hòa và thơ mộng. Cuộc chu du với thiên nhiên , chiến đấu với những con cá của cậu bé sinh động bao nhiêu, thì bức tranh gia đình với cha mẹ cục xúc lại ảm đạm bấy nhiêu. Cuối truyện, người đọc chưa kịp vui với thành quả cả ngày săn bắt cá của cậu bé thì vấp phải ngay những đối thoại ám ảnh của cha mẹ cậu. Kết truyện là mấy dòng chữ thể hiện ánh mắt ơ hờ, thất bại của cậu bé dù trước đó cậu háo hức vô cùng với  chiến lợi phẩm cá đẹp. Nhưng đó không phải lỗi của con trẻ, đó là sự tàn tạ của tâm hồn người lớn . Chỉ bằng một vài lời nói tàn nhẫn của người lớn đã làm tắt ngấm những gì đẹp đẽ, háo hức, tràn ngập hứng khởi của cả một chặng đường đời trước mắt con trai họ.

"Em làm ơn im đi, được không?" là truyện ngắn có cái tít gây tò mò nhất, được xếp ở cuối cuốn sách. Đầu tiên, chỉ là truyện về một ca ăn vụng không biết chùi mép, tự dưng người vợ khai ra một vụ say nắng giai của mình từ thời ơ kìa với chồng, nhưng dưới ngòi bút của Raymond Carver, tâm lý nhân vật người chồng trải dài từ khi niên thiếu đến lúc 2 mặt con đầy bất ổn. Sự bất ổn nằm ở việc anh ấy để người khác dẫn dắt cảm xúc , dẫn dắt lựa chọn của mình, trong khi đáng lẽ anh ấy có thể tự gạt đi những điều không cần thiết trong cuộc sống. Kể cả sự thật say nắng của vợ, cũng là không cần thiết .


Nắm bắt ẩn ý của truyện không dễ, nhất là khi người đọc phải lọc từ những miêu tả hỗn độn đủ mọi tiếng ồn, chi tiết, đối thoại khá tào lao của các nhân vật bình thường, thậm chí tầm thường như người thất nghiệp, người chán đời, kẻ kiếm chác cơ hội, trẻ con dối trá... Nhưng tôi cho rằng, đó là chủ ý của tác giả, RC muốn chúng ta hãy chú ý quan sát, chú ý suy ngẫm từ những điều tưởng chừng như nhỏ nhặt nhất xung quanh ta. Mọi điều, kể cả điều dấm dớ nhất vẫn có ý nghĩa nào đó, thậm chí là ý nghĩa xoay chuyển cả cuộc đời.

Cám ơn bạn Gỗ Lâm Vũ Thao đã chuyển ngữ rất tuyệt cuốn sách. Mình đọc trôi và mượt, thỉnh thoảng lại được nhăn trán vì một số từ lạ của bạn đấy.