Dân ca Việt nam qua ảnh

Dân ca là những bài hát, điệu nhạc được dân chúng tự sáng tạo trong quá trình lao động, sản xuất, học tập, chơi đùa hoặc trong các nghi lễ quan trọng của đời sống. Tất cả những điệu hát, điệu nhạc được sáng tác và hoàn thiện liên tục qua thời gian, đúc lại thành những viên ngọc âm thanh, thể hiện tâm tư, nguyện vọng, suy nghĩ của từng bộ phận dân chúng.

Người dân lao động có những điệu hát ca ngợi nghề nghiệp , tạo hưng phấn, quên mệt nhọc trong quá trình lao động như ví phường vải, hò kéo gỗ, hò giã gạo...
Thanh niên có hát giao duyên . Trẻ em có đồng dao. Người có em nhỏ, con, cháu thì sáng tạo hát ru. Dân trí thức thì có những sáng tạo âm nhạc phức tạp hơn, phần lớn là để khoe tri thức, chữ nghĩa như ca trù, hát đối đáp, tuồng, chèo, cải lương... Túm lại, bất cứ ở giai đoạn nào, nghề nghiệp gì, các cụ ta yêu âm nhạc ngày xưa cũng có thể trở thành chủ nhân sáng tạo của những làn điệu dân ca duyên dáng. Những làn điệu dân ca mộc mạc một thời đã là phương tiện giải trí không thể thiếu của tất cả từ nông dân, trí thức đến các gia đình quyền quí ở Việt nam trước đây.

Từ khoảng gần 1 thế kỷ nay, dân ca đã bị mai một do mất môi trường sáng tạo tự nhiên trên . Có nhiều lí do (băng đĩa, công việc bận rộn, nhiều lựa chọn giải trí hơn...) nhưng lí do quan trọng nhất là vì người dân mất thói quen nghe nhạc và ham muốn sáng tạo . Thật buồn nhưng nếu quí vị biết, trước kia, bất cứ người dân nào cũng thuộc một vài làn điệu dân ca, đứa trẻ nào cũng có thể hát đồng dao, người mẹ nào cũng biết hát ru con, có lẽ chúng ta sẽ xấu hổ vì trình độ âm nhạc hiện tại đã bị xuống cấp nghiêm trọng.
Hãy cùng chiêm ngưỡng một số hình ảnh quí hiếm của những cư dân Viêt nam thế kỷ 19, chủ nhân của những làn điệu dân ca như hát ví, tuồng , chèo, ca trù, nhã nhạc, nhạc lễ, hát ru, đồng dao....

1/ Dàn nhạc cồng chiêng của một tộc người Tây nguyên
2/ Dàn nhạc lễ miền nam

3/ Một người thợ khảm, vừa làm việc, anh ta có thể hát một giai điệu như hát đối đáp, hát ví...

4/ Một thợ dệt, vừa làm có thể vừa hát ví phường vải...

5/ Thợ giã gạo, chủ nhân của các điệu hò giã gạo..

6/ Một nhóm dân thành thị, có thể là chủ nhân của các điệu hát ru, đồng dao...

7/ Thày đồ, học trò... có thể hát và sáng tạo các giai điệu hò, vè vui vẻ hóm hỉnh của riêng mình...

8/ Trẻ chăn trâu... có thể tự sáng tạo ra các điệu đồng dao trong lúc chơi đùa. Đằng sau em bé là một anh học trò có thể là người sáng tạo ra những lời ca trù văn vẻ, bay bướm.

9/ Một phụ nữ xinh đẹp... có thể sáng tác nên những điệu hát giao duyên , hát đối đáp ngẫu hứng...
10/ Nhạc cụ được treo trang trọng mang tính khoe khoang tại một gia đình giàu có.

11/ Một nhạc công đàn tranh bắc kỳ

12/ Dàn nhạc lễ, hát cửa đình


13/ Một loạt ảnh của các nhóm hát xẩm, một hình thức hát rong trước đây. Ảnh ngay dưới cho thấy trẻ em được học nhạc từ rất nhỏ.





14/ Dàn nhạc Tuồng và những diễn viên cùng khán giả đông đúc




15/ Dàn nhạc cửa đình, tiền thân của Ca trù ngày nay.


1 6/ Nghệ nhân Quách thị Hồ thời còn trẻ
17/ Một tượng người chơi trống cơm từ thế kỷ 11

18/ Dàn nhạc Ca trù trải qua khoảng 7 thế kỷ hình thành, nay đã định hình rất gọn nhẹ

19/ Khác hẳn dàn nhạc ca trù hoành tráng trước đây.


20/ Ban nhạc Lễ cung đình.

Trước đây, các nhà nghiên cứu Việt nam không cho nhạc cung đình là dân ca vì tính xa hoa, người được hưởng thụ, cũng như mục đích sử dụng đặc biệt của nó. Nhưng nếu nhìn vào những đặc tính âm nhạc học của nhạc cung đình thường lấy giai điệu gốc từ các bài hát dân dã thì đây vẫn có thể gọi là dân ca Việt nam ở dạng thính phòng (được trình diễn trong phòng)

21/ Dàn nhã nhạc cung đình Huế


22/ Khuyến mãi cả nhà hình ảnh 2 chị em tớ, những người thế kỷ 21 còn say đắm với dân ca Việt nam :-)


23/ Khuyến mãi tiếp một phóng sự về Hát xẩm , một loại âm nhạc đường phố của người khiếm thị . Một thời người ta tưởng đây là loại nhạc của những người hành khất hèn mọn, có biết đâu, hát xẩm có xuất xứ từ hoàng tộc và mang tính tranh đấu, nói chữ rất độc đáo.